چگونه کتاب علوم و فنون ادبی را متفاوت بخوانیم؟

چگونه کتاب علوم و فنون ادبی را متفاوت بخوانیم؟

روش مطالعه علوم وفنون دوازدهم:

علوم و فنون ادبی یکی از دروس اختصاصی علوم انسانی است که به طور خاص دستور زبان فارسی، زیبایی‌شناسی شعر (آرایه‌های ادبی)، عروض و قافیه و تاریخ ادبیات را مورد مطالعه قرار میدهد.

در این درس با یادگیری مجموعه‌ای از مهارت‌های زبانی، فرازبانی و ادبی مواجه می‌شویم. 

حال برای مطالعه این کتاب مفصل  و گاها مشکل برای  کسب بهترین نتیجه در کنکور سراسری چه باید کرد؟

همانطور که گفته شد این کتاب شامل بخش های متنوعی میباشد که در چینش کتاب درسی همه مباحث پشت سر هم آمده است (بر اساس مبحث دسته بندی نشده است؛ مثلا مباحث آرایه، مباحث تاریخ ادبیات و سبک‌شناسی)

یک فصل از تقسیم‌بندی کتاب درسی علوم و فنون را ببینید:

اما برای روش پیشنهادی برای صحیح خوانی علوم و فنون بهتر است که مطالب به صورت مبحثی خوانده شوند زیرا درس ها با هم پیوستگی خاصی دارند .و سوالات هم به صورت ترکیبی طرح میشوند.

مانند سؤالات مربوط به مبحث آرایه که به صورت ترکیبی  طراحی می‌شوند.

 

نکته قابل توجه این است که خوانش مباحث مختلف کتاب با هم متفاوت است.

  • تاریخ ادبیات:

برای خواندن قسمت تاریخ ادبیات «خواندن مقایسه ای» به همراه «تکرار و تمرین فراوان» بسیار مفید خواهد بود.

به این نمونه از درسنامه کتاب کمک درسی علوم و فنون ادبیِ مشاوران توجه کنید که قبل از شروع تاریخ ادبیات پایۀ دوازدهم در قالب جداول مقایسه‌ای، مطالب کتاب‌های قبلی یادآوری می‌شود.

روش مطالعه علوم و فنون ادبی؛ قسمت اول

  • عروض و قافیه:

برای خواندن قسمت عروض کتاب بهتر است از شعر های داخل متن کتاب شروع کنید و با بلند و اهنگین خواندن آن وزن شعر را بیابید این تمرین برای یافتن سریع وزن شعری بسیار مفید است زیرا دانش آموز با این روش هوش موسیقیایی خود را تقویت کرده است و چون تعداد وزن های موجود در کتاب درسی محدود است به راحتی میتواند وزن ها را بشناسد.

وقتی که وزن ها شناخته شود هم اختیارات شعری به راحتی تشخیص داده میشود و همچنین حل سوالات تستی بسیار آسان تر و البته سریع تر می‌شود.

برای مثال دانش آموز میداند که اختیار ابدال یعنی به جای دو هجای کوتاه یک مصراع در برابر یک هجا بلند مصراع دوم آورده شود پس به جای تقطیع تمام مصراع های گزینه ها  سراغ گزینه ای میرود که ارکانش دو هجای کوتاه پشت هم دارد مثل فعلاتن و مفتعلن .

یادگیری این مهارت در مبحث عروض، نیازمند تمرین و تحلیل ابیات متنوعی است. 

  • آرایه‌های ادبی:

برای خواندن آرایه‌های ادبی هیچ چیز به اندازه تست زدن دانش آموز را آماده نمیکند.

یعنی شما بعد از مطالعۀ تعاریف کتاب درسی برای آرایه‌های ادبی، با تست زدن آن تعارف را به صورت مفهومی به کار می‌گیرید.

enlightenedدر اوایل کار بهتر است که  تست به صورت یک تمرین عملی دیده شود و دانش‌آموز با دقت ،حوصله و تمرکز فراوان مشغول حل سوالات شود  تا کم کم بنواند توانایی و مهارت خود را بالا ببرد و به ارایه ها تسلط خوبی پیدا کند.

به این نمونه سوال از کنکور 98 توجه کنید:

حل اینگونه تست های ترکیبی (که تعدادشان هم در ادبیات عمومی و هم در علوم و فنون کم نیست) نیازمند تمرین بسیار و تسلط فراوان بر انواع آرایه های ادبی است در این سوال چندین آرایه مطرح شده است که دانش اموز باید ببیند که به ترتیب مربوط به کدام یک از ابیات هستند؟!

روش مطالعه علوم و فنون ادبی؛ قسمت سوم

  • قلمرو فکری:

یکی دیگر از مباحث مهم علوم و فنون زمینه فکری است که در کنکور به صورت سوالات قرابت معنایی مطرح میشود . و حدود ۶ تا ۷ سوال دارد . موفقیت در حل اینگونه سوالات نیازمند تمرین و زمان بسیار زیادی است و مداومت فراوان میخواهد باید آنقدر تست قرابت معنایی حل شود تا دانش اموز با فضای شعری آشنا شود و بتواند مفهوم شعر را درک کند.

enlightenedبرای این کار توصیه من حل روزانه تست قرابت معنایی و مهم تر از آن خواندن تحلیل تست است در تحلیل تست تمام گزینه ها توضیح داده شده است و دانش اموز وقتی بعد از فکر کردن به تست و حل آن به سراغ تحلیل ها میرود درک مفاهیم اشعار برایش راحت‌تر می‌شود. 

به طور کلی درک مفهوم رابطه بسیار زیادی با تمرین فراوان دارد و وقتی که تمرین روزانه انجام شود بعد از مدتی افزایش سرعت و عملکرد خود را مشاهده میکند و نکته قابل توجه این است که قرابت معنایی در ادبیات عمومی هم سوالاتی را به خود اختصاص داده است و در صورت تمرین درصد قابل توجهی برای درس ادبیات عمومی و ادبیات اختصاصی، پیشرفت خود را مشاهده خواهید کرد.

 نوبت‌های مطالعاتی روزانه و کوتاه (مثلا 30 دقیقه‌) در برنامۀ مطالعاتی برای دست یافتن به مهارت در مبحث قرابت معنایی، از جمله پیشنهادهای من به شما دوازدهمی‌هاست!

نکته مهم

 درس علوم فنون ادبی بسیار گسترده است و به صورتی نیست که بتوان آن را در مدت زمان کم جمع بندی کرد . هر یک از قسمت های کتاب بسیار مفصل و نیازمند تکرار و تمرین و زمان و مداومت است پس برای موفقیت در این درس؛

۱.هر چه زودتر  مطالعۀ جدی این درس را شروع کنید.

۲.تکرار و تمرین را فراموش نکنید.

پیشنهاد ما استفاده از کتاب علوم و فنون ادبی دوازدهم از انتشارات مشاوران آموزش است که شامل درسنامه و پرسش‌های چهار گزینه‌ای در 4 مبحث تاریخ ادبیات وسبک‌شناسی، آرایه‌های ادبی، عروض و قرابت معنایی است.

به منظور مشاهدۀ بخشی از این کتاب و خرید با تخفیف کلیک کنید. 

دربارۀ تکنیک‌های تست‌زنی بخوانید. 

2 نظر

ﺳﻪشنبه 20 آبان 1399

ان شا الله همیشه موفق باشید.عالی هستید

پاسخ انسانی ها

جمعه 23 آبان 1399

ممنونیم از شما smileysmiley

پنجشنبه 10 مهر 1399

سلام میشه بگین علوم فنون رو چجوری بخونیم؟ ؟ اول دهم و بعد 11وبعد12یا اینطور که اول عروض سه سال و بعد تاریخ سه سال رو بخونیم؟!؟؟؟!؟کدوم درسته؟؟

پاسخ انسانی ها

یکشنبه 13 مهر 1399

سلام به شما.

پیشنهاد ما مطالعۀ مبحثی برای این درس است.

حتما مطالب اتاق علمی زبان و ادبیات فارسی را در همین سایت بخوانید.

روش ها را توضیح داده ایم.

نظر شما چیست؟